الشيخ السبحاني

36

رسالهء توضيح المسائل (فارسى)

عقيده نبود هرگز به دنبال تحقيق نمىرفت . و اين عقيده جدا از اعتقاد به خدا نيست و الا اعتقاد به اصالت مادّه و اين كه جز مادّه چيزى نيست ، نمىتواند چنين نتيجه‌اى دهد كه جهان صد در صد نظم وقانون دارد . ب - مذهب پشتوانه اخلاق است : شكى نيست كه انسان اخلاقى بايد يك رشته محروميتها را بپذيرد ، زيرا درستكارى ، عدالت ، و . . . مستلزم چشم پوشى ازيك رشته لذائذ و معنويّات است . از اين جهت ، احياء روح مذهبى ضامن اجراى اصول عاليه اخلاقى است . ج - دين تكيه گاه استوارى در برابر حوادث است و اين فايده را دارد كه انسان را در برابر حوادث بيمه مىسازد . زيرا اولًا يك فردمذهبى ، حوادث جهان را مربوط به اراده حكيمانه خدا مىداند و اين اعتقاد سبب مىشود كه همه ناگواريها را به نفع خود تفسير كند هرچند از اسرار آن آگاه نباشد ؛ ثانياً معتقد مىشود كه حوادث ناگوار امروز ، پاداشهاى عظيمى در سراى ديگر دارد و اين نوع حوادث ، بى اجر و مزد نيست . از اين جهت ، در مقابل سختيها ودشواريها مانند كوه ثابت واستوار مىماند . تا اينجا از ريشه‌هاى دين و نقش آن آگاه شديم ، اكنون وقت آن رسيده است كه خود دين را بشناسيم و موضع‌گيريهاى آن را در محورهاى اعتقادى ، اجتماعى و اقتصادى بدانيم .